skip to Main Content

Is gokken verslavend?

Elk mens gokt eigenlijk wel eens. Als is het maar op de uitslag van een sportwedstrijd op de bank thuis met je familie… er hoeft niet eens iets financieel op het spel te staan, de spanning is genoeg om even plezier te hebben aan een gokje wagen. Een potje poker aan de keukentafel met vrienden is in principe ook al gokken. Maar zoals het altijd gaat met dingen die ons een fijn gevoel geven, of het nu om gokken of eten of roken of seks gaat, als er geen limiet meer op lijkt te zitten gaat het van ‘af en toe ‘ over in mentale afhankelijkheid en dwangmatig ‘moeten’.

Wat maakt gokken zo verslavend? Een wetenschappelijke benadering.

Je hersenen registreren de beloning die je krijgt van prettige activiteiten als gewenst en willen steeds meer. Op een bepaald moment wordt die kick normaal en is het bijna niet terug te draaien. Je hersenen accepteren eenvoudigweg geen onthouding van dat ‘korte genotsgevoel”.

Als iemand eenmaal op dat punt is aangeland is het in het geval van gokken meer dan je extra geld er doorheen jagen, het is een verslaving geworden. Hoewel gokken van alle tijden is wordt dit probleem pas de laatste jaren meer en meer onderkent. Sinds 2013 wordt het beschouwd als een verslaving gelijk aan bijvoorbeeld drugs of alcohol.

Het menselijk brein en het beloningssysteem

Om te begrijpen waarom mensen gokverslaafd raken moet je iets weten van het menselijk brein en het beloningssysteem. Onze hersenen registreren beloningen op gedrag. Dit beloningssysteem is een soort circuit in onze hersenen, verbonden met het plezier en motivatiegebied in ons brein. Belonende ervaringen (bijvoorbeeld seks, het krijgen van een compliment, of dus het winnen van een spelletje) zorgen ervoor dat onze hersenen een signaal sturen naar die gebieden door middel van neurotransmitters. Dat zijn chemische boodschappers die de neuronen in ons brein stimuleren of juist niet stimuleren. Deze neurotransmitters kennen we onder de naam dopamine.

Gokken en dopamine

Als er door de neurotransmitters genoeg dopamine losgelaten wordt dan krijgen we hier een fijn gevoel van. Je kunt jezelf gelukzalig voelen, euforisch, superblij, in de zevende hemel…allemaal door dopamine. Je wordt dan ook gemotiveerd om deze activiteit te herhalen. Als je drugs neemt of als je dus een gokje waagt is de hoeveelheid dopamine die afgegeven wordt door je hersenen wel tot 10 keer zo hoog als normaal. Dit veroorzaakt dus dat je meer, meer, meer wilt. Gokken is dus een zeer ‘belonende’ bezigheid als het om dopamine gaat. Het rare is wellicht dat sommige mensen gewoon weglopen na een succesvolle gok en het kunnen laten voor wat het is en andere mensen dat niet kunnen en dwangmatig verder gokken om dat gevoel maar te behouden. Waarom is dat? Wat bepaalt of je al dan niet weg kunt lopen?

De een is gevoeliger voor gokverslaving dan de ander

Wetenschappers hebben een aantal factoren gevonden die ertoe bijdragen dat de ene persoon meer ontvankelijk kan zijn voor een (gok)verslaving dan een ander.

  • Sommige mensen hebben een genetische aanleg om gokverslaafd te geraken. Het beloningssysteem in hun hersenen in minder actief dan bij andere mensen waardoor ze aangetrokken worden tot activiteiten die dat beloningssysteem meer triggeren om dat zelfde fijne gevoel te krijgen.
  • Minder activering van de prefrontale cortex. Dit gebied in de hersenen heeft te maken met beslissingen nemen, impulsen en cognitieve controle op gedrag. Als dit gebied minder actief is betekent dit voor die persoon dat het veel moeilijker is om een impuls of dwang te weerstaan. Voor hen is het heel moeilijk gewoon weg te lopen na een gokje. Deze mensen hebben ook meer moeite om het lange termijn effect van een beslissing te kunnen overzien.

Deze twee vatbaarheden verklaren voor een deel waarom de ene persoon wel en de ander niet gokverslaafd raaks na eenzelfde activiteitenverloop. Ze krijgen weliswaar allebei dezelfde beloning van hun hersenen maar het ene brein zal dwangmatiger naar meer verlangen dan het andere, simpel gezegd. De hersenen passen zich aan de verandering in beloningen aan en eisen meer.

Hersenen van gokkers raakt gewend aan beloning

Om te begrijpen hoe je hersenen veranderen moet je je voorstellen dat je wel eens een spelletje speelt op je telefoon dat eerst echt vreselijk leuk is maar na een tijdje begint te vervelen. Dat is precies wat er met je hersenen gebeurd als je meer en meer gaat gokken. Dat euforische gevoel bij de eerste paar gokjes worden de norm, en is dus op den duur niet meer zo belonend.  Je hersenen wennen aan dat level dopamine en willen meer om zich prettig te voelen.

Wetenschappelijk gezien ziet het er zo uit: je brein wordt overgestimuleerd door het gokken. Het gaat in de verdedigingsmodus door het beloningssysteem minder efficiënt te maken. De dopamine receptoren verminderen, er komt minder dopamine in je hersenen en dus gaat je pleziergevoel naar beneden.

Moeilijk te doorbreken vicieuze cirkel

Als je incidenteel je hersenen over-stimuleert dan gaan je hersenen gemakkelijk terug naar de oude situatie, dat kost weinig moeite. Hoe meer je over-stimuleert, des te moeilijker het wordt voor je hersenen om in de normale stand terug te komen. Mensen met een gokverslaving proberen door steeds maar meer te gaan gokken hetzelfde dopamine level te bereiken dat normale, niet over-gestimuleerde hersenen zouden afgeven. Maar de hersenen gaan steeds meer in de verdediging, wordt tolerant …..en zo ontstaat een vicieuze cirkel die heel moeilijk te doorbreken is. Op dat moment spreken we van een verslaving.

Dwangmatig gokken wordt het nieuwe normaal

De dopamine afgifte blijft afnemen, en uiteindelijk is het beloningssysteem gewoon ‘kapot’. En dan is dus het fijne gevoel helemaal weg, hoeveel je ook gokt. Dit betekent dat de gokverslaafde afkickverschijnselen krijgt en depressief kan worden, allemaal pogingen van de hersenen om weer terug te gaan naar het oude normaal. Het wordt een onmogelijke situatie voor de gokverslaafde: ze moeten blijven gokken om nog een beetje dopamine te genereren,maar tegelijkertijd ervaren ze helemaal dat gelukzalige gevoel niet meer, ook niet bij andere plezierige activiteiten. Overmatig dwangmatig gokken wordt het nieuwe normaal voor de hersenen.

Gokverslaafden zien eigen gedrag niet helder

Je zou denken dat op het moment dat het prettige dopamine effect wegvalt, de gokker ermee stopt. Want waarom zou je doorgaan als het niet meer prettig is? Helaas zien de gokkers dat niet zo. Want tegelijk met het wegvallen van de dopamine beloning wordt de prefrontale cortex ook steeds zwakker, dus het beslissingen maken en cognitief redeneren over je eigen gedrag valt weg waardoor het nog moeilijker wordt je impulsen te weerstaan.

Psychologische factoren die dwingen door te gaan met gokken

  1. Gedeeltelijke stimulans. Het gokgedrag geeft weliswaar geen 100% beloning meer maar ook geen 100% negatieve uitkomst want zo nu en dan wordt er een beetje gewonnen en zolang dat nog doorgaat blijven gokkers zich vastklampen aan die strohalm.
  2. Beschikbaarheidsheuristiek. Mensen schatten de kans dat ze winnen groter in dan deze daadwerkelijk is. Ze zien anderen winnen, of herinneren zich die ene keer dat ze zelf wonnen en niet die talloze keren dat ze verloren.
  3. Hekel aan verliezen. Van nature spelen er meer gevoelen mee bij het verliezen van iets dan bij het winnen. Mensen ervaren meer emoties als ze 20 euro verliezen dan wanneer ze een briefje van 20 euro op de straat vinden. Daarom steken mensen meer tijd en geld en moeite in het ‘goedmaken’ van een verlies dan in het genieten van een winst.
  4. De illusie van controle hebben. Bij sommige spelletjes hebben gokkers een keuze (rood/zwart bij roulette bijvoorbeeld). Daardoor denken gokkers dat ze een bepaalde mate van controle hebben over hun eigen succes. Dit is onjuist. Mensen willen de controle hebben over zaken, dit zit in onze natuur. Maar gokken is 100% afhankelijk van geluk en niet beïnvloedbaar.
  5. De misvatting van gokkers. Gokkers denken dat bij elk verlies de kans dat ze een keer winnen groter wordt. Uiteraard is dit niet het geval. Een kans wordt niet groter of kleiner maar is bij elke gok precies even groot. Gokken heeft geen methode, maar gokkers denken van wel.

Helpen en hulp zoeken

Deze vijf factoren, samen met een genetisch bepaalde vatbaarheid, kunnen ervoor zorgen dat de ene persoon wel heel erg ontvankelijk is voor een gokverslaving en een ander in veel mindere mate. Het maakt het voor die persoon ook veel moeilijker om te (h)erkennen dat er een probleem speelt. Een gokker leeft vaak in ontkenning en heeft een onrealistisch beeld van zijn of haar eigen problemen. Er zijn tegenwoordig echter heel veel manieren om van een gokverslaving af te komen en vele instanties die hierbij kunnen helpen. Heb je een gokprobleem of ken je een problematische gokker, zoek dan hulp.

Dit bericht heeft 0 reacties

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Back To Top